ورزش چگونه تاب‌آوری محلی می‌سازد؟

‌می‌متالز - حمایت از ورزش در شرکت‌های بزرگ معدنی و فولادی جهان دیگر محدود به اسپانسرینگ مسابقات یا تبلیغات محیطی نیست. تجربه شرکت‌های بزرگ معدنی دنیا نشان می‌دهد ورزش به یکی از ابزار‌های راهبردی برای توسعه جوامع محلی، ارتقای سلامت، توانمندسازی جوانان و تقویت مجوز اجتماعی فعالیت صنایع تبدیل شده است؛ رویکردی که در نهایت به کاهش ریسک‌های اجتماعی و افزایش پایداری کسب‌وکار نیز کمک می‌کند.

به گزارش می‌متالز، طی سال‌های اخیر، مسوولیت اجتماعی در صنایع معدنی و فولادی دستخوش تغییر شده است. اگر در گذشته ساخت مدرسه، کمک‌های خیریه یا اجرای پروژه‌های عمرانی مهم‌ترین نمود فعالیت‌های اجتماعی شرکت‌ها بود، امروز سرمایه‌گذاری‌ها به سمت برنامه‌هایی حرکت کرده که بتوانند اثری ماندگار بر کیفیت زندگی جوامع میزبان داشته باشند. بر اساس گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، شرکت‌های مسوول علاوه بر مدیریت آثار اقتصادی و زیست‌محیطی، باید در ایجاد رفاه، سلامت و انسجام اجتماعی نیز نقش‌آفرین باشند؛ موضوعی که ورزش را به یکی از ابزار‌های تحقق توسعه پایدار تبدیل کرده است.

یکی از مفاهیم کلیدی در این رویکرد، مجوز اجتماعی فعالیت (Social Licence to Operate) است. مطالعه منتشرشده در نشریه Sociology of Sport Journal نشان می‌دهد شرکت‌های معدنی با سرمایه‌گذاری در برنامه‌های ورزشی، به دنبال تقویت اعتماد میان صنعت و جامعه، افزایش مشارکت شهروندان و کاهش تنش‌های اجتماعی هستند. این پژوهش تأکید می‌کند ورزش زمانی در مسوولیت اجتماعی موفق عمل می‌کند که بخشی از برنامه توسعه منطقه‌ای باشد.

از حمایت مالی تا سرمایه‌گذاری اجتماعی

در میان شرکت‌های معدنی، Vale یکی از شاخص‌ترین نمونه‌ها است. طبق اعلام این شرکت، ورزش یکی از محور‌های اصلی سرمایه‌گذاری اجتماعی آن است و از طریق قانون تشویق ورزش برزیل، پروژه‌هایی را در حوزه آموزش، تفریح، سلامت و مشارکت اجتماعی حمایت می‌کند. Vale اعلام کرده طی بیش از ۱۵ سال گذشته، صد‌ها پروژه ورزشی را در مناطق محل فعالیت خود اجرا کرده و تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۷۵ طرح ورزشی و اجتماعی را در ایالت‌های مختلف برزیل پشتیبانی کرده است. این شرکت همچنین ورزش را ابزاری برای تحول اجتماعی می‌داند و در سال ۲۰۲۶ نیز با کمیته ملی المپیک برزیل برای توسعه ورزش از سطح پایه تا قهرمانی مشارکت راهبردی امضا کرد.

تجربه Fortescue در استرالیا نیز نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در ورزش می‌تواند مستقیما به توسعه جوامع محلی گره بخورد. بر اساس برنامه کمک‌های اجتماعی سال ۲۰۲۶ این شرکت، بخشی از بودجه مسوولیت اجتماعی به پروژه‌هایی اختصاص یافته که فرصت حضور کودکان و نوجوانان در فعالیت‌های ورزشی، ارتقای زیرساخت‌های ورزشی، مسابقات محلی و برنامه‌های سلامت جامعه را افزایش می‌دهد. این شرکت تأکید کرده هدف از این سرمایه‌گذاری‌ها، ایجاد جوامع توانمند، افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت پیوند میان شرکت و مناطق میزبان است.

اگرچه همه این شرکت‌ها برنامه‌های ورزشی مستقلی ندارند، اما بسیاری از آنها ورزش را در چارچوب راهبرد توسعه جامعه تعریف می‌کنند. برای نمونه، Anglo American در برنامه Thriving Communities سرمایه‌گذاری در سلامت، آموزش و معیشت را راهی برای تقویت تاب‌آوری جوامع و افزایش مجوز اجتماعی فعالیت می‌داند. این شرکت تصریح می‌کند که سرمایه‌گذاری اجتماعی زمانی ارزش‌آفرین است که به کاهش ریسک‌های عملیاتی، افزایش اعتماد ذی‌نفعان و توسعه بلندمدت مناطق میزبان منجر شود؛ چارچوبی که در بسیاری از پروژه‌های محلی، از ورزش نیز به‌عنوان یکی از ابزار‌های تحقق اهداف سلامت و مشارکت اجتماعی استفاده می‌شود.

ورزش؛ زبان مشترک صنعت و جامعه

وجه مشترک این تجربه‌ها آن است که ورزش دیگر یک هزینه تبلیغاتی تلقی نمی‌شود، بلکه سرمایه‌گذاری بر سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی است. حضور جوانان در برنامه‌های ورزشی، افزایش تعامل صنعت با جامعه، تقویت سلامت عمومی و ایجاد فرصت‌های برابر، در نهایت به کاهش تعارضات اجتماعی و افزایش پذیرش فعالیت‌های صنعتی کمک می‌کند. به همین دلیل، بسیاری از شرکت‌های بزرگ معدنی، ورزش را در کنار آموزش، سلامت و توانمندسازی اقتصادی، یکی از ارکان راهبرد مسوولیت اجتماعی خود قرار داده‌اند.

این تجارب جهانی می‌تواند برای صنایع بزرگ ایران نیز قابل توجه باشد چراکه در بسیاری از مناطق معدنی و صنعتی، ظرفیت ورزش فراتر از حمایت از یک تیم یا ساخت یک مجموعه ورزشی است. اگر برنامه‌های ورزشی بر اساس نیاز‌های واقعی جامعه محلی، مشارکت جوانان و ارتقای سلامت عمومی طراحی شوند، می‌توانند به ابزاری برای تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی و پایداری فعالیت صنایع تبدیل شوند؛ رویکردی که امروز در بسیاری از شرکت‌های پیشرو جهان به بخشی از راهبرد توسعه پایدار تبدیل شده است.