بازخوانی ۱۵ سال توسعه دریامحور در هرمزگان

به گزارش می‌متالز، فولاد هرمزگان اکنون نه‌فقط یک واحد تولید تختال، که حلقه‌ای استراتژیک برای پیوندِ تولید مرکز با بازار‌های جهانی است. در شرایطی که آب، انرژی و زیرساخت دریایی تعیین‌کننده رقابت‌پذیری است، این شرکت نماد توسعه دریامحور صنعت فولاد ایران شده است؛ پیوندی که نشان می‌دهد یک تصمیم هوشمندانه، ظرفیت‌های بنگاهی را برای پانزده سال آینده به توانمندی ملی تبدیل می‌کند.

برخی تصمیم‌های صنعتی را نمی‌توان فقط در زمان وقوعشان ارزیابی کرد. ارزش واقعی یک تصمیم زمانی آشکار می‌شود که آثار آن را در مسیر چندین ساله توسعه یک بنگاه، یک صنعت و حتی یک جغرافیای اقتصادی بررسی کنیم. پیوستن شرکت فولاد هرمزگان جنوب به گروه فولاد مبارکه در ۲۶ مرداد ۱۳۹۰ از همین جنس تصمیم‌هاست؛ رویدادی که در ظاهر یک تغییر ساختاری در مالکیت و مدیریت یک شرکت فولادی بود، اما در سال‌های پس از آن به یکی از پایه‌های توسعه ظرفیت‌های گروه فولاد مبارکه در جنوب کشور تبدیل شد.

امروز، با گذشت ۱۵ سال از آن رویداد، اهمیت این پیوند را می‌توان از زاویه‌ای فراتر از عملکرد یک شرکت زیرمجموعه بررسی کرد. فولاد هرمزگان در این سال‌ها از یک واحد فولادی تازه‌تأسیس به یکی از مهم‌ترین شرکت‌های گروه فولاد مبارکه تبدیل شده و همزمان، موقعیت جغرافیایی آن در کنار خلیج فارس، اهمیت راهبردی بیشتری پیدا کرده است.

اگر در گذشته مزیت اصلی یک کارخانه فولادی را می‌شد در ظرفیت تولید، دسترسی به مواد اولیه و فناوری جست‌و‌جو کرد، امروز معادله رقابت تغییر کرده است. آب، انرژی، لجستیک، صادرات و دسترسی به بازار‌های جهانی، متغیر‌هایی هستند که بیش از گذشته آینده صنعت فولاد را تعیین می‌کنند. در چنین شرایطی، فولاد هرمزگان می‌تواند یکی از مهم‌ترین حلقه‌های اتصال گروه فولاد مبارکه به این مزیت‌های جدید باشد.

از یک شرکت فولادی تا یک بازوی راهبردی

فولاد هرمزگان پیش از پیوستن به گروه فولاد مبارکه در مسیر راه‌اندازی و تثبیت ظرفیت‌های تولیدی خود قرار داشت. واحد احیای مستقیم این شرکت در سال ۱۳۸۷ به بهره‌برداری رسید و نخستین تختال آزمایشی نیز در فروردین ۱۳۹۰ تولید شد. بنابراین، ورود فولاد هرمزگان به گروه مبارکه در مقطعی انجام شد که این مجموعه در آستانه ورود جدی به مرحله تولید صنعتی قرار داشت.

این هم‌زمانی اهمیت زیادی داشت. یک سو، فولاد هرمزگان قرار داشت که از ظرفیت تولید، نیروی انسانی و مهم‌تر از همه موقعیت جغرافیایی ممتاز برخوردار بود و در سوی دیگر، گروه فولاد مبارکه مجموعه‌ای با تجربه گسترده در مدیریت، تولید، فناوری و توسعه فولاد قرار داشت.

بنابراین، این پیوند را می‌توان نوعی ترکیب مزیت جغرافیایی جنوب با تجربه صنعتی فولاد مبارکه دانست؛ ترکیبی که در سال‌های بعد امکان توسعه و افزایش بهره‌وری فولاد هرمزگان را فراهم کرد.

از همین منظر، ارزش این تصمیم را نباید فقط در افزایش ظرفیت تولید گروه جست‌و‌جو کرد. اهمیت بزرگ‌تر آن در ایجاد یک پایگاه صنعتی در جنوب کشور بود که بعد‌ها می‌توانست در راهبرد‌های صادراتی و دریامحور گروه نقش بیشتری ایفا کند.

جغرافیا؛ مزیتی که از همیشه مهم‌تر شده است

در صنعت فولاد، هزینه تمام‌شده دیگر فقط در کوره و خط تولید تعیین نمی‌شود. بخشی از رقابت‌پذیری محصول در مسیر حرکت مواد اولیه و محصول نهایی شکل می‌گیرد. هزینه حمل مواد اولیه، دسترسی به بندر، امکان استفاده از حمل‌ونقل دریایی، فاصله تا بازار‌های صادراتی و دسترسی به زیرساخت‌های لجستیکی، همگی بر قیمت نهایی محصول اثر می‌گذارند.

فولاد هرمزگان در چنین معادله‌ای یک مزیت طبیعی دارد: استقرار در کنار خلیج فارس و در منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس. این موقعیت، امکان ارتباط مستقیم با زیرساخت‌های دریایی و بازار‌های صادراتی را فراهم می‌کند.

از افزایش ظرفیت تا بازآرایی جغرافیایی تولید

اگر توسعه فولاد تنها به معنای ساخت کارخانه‌های بیشتر باشد، افزایش ظرفیت الزاماً به افزایش رقابت‌پذیری منجر نمی‌شود. توسعه واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که ظرفیت جدید در موقعیتی مناسب، با زیرساخت مناسب و با دسترسی مناسب به بازار شکل بگیرد.

از این منظر، اهمیت فولاد هرمزگان برای گروه فولاد مبارکه صرفاً در ظرفیت تولید آن خلاصه نمی‌شود. این شرکت می‌تواند بخشی از بازآرایی جغرافیایی تولید فولاد در گروه را نمایندگی کند؛ بازآرایی‌ای که در آن، تولید در مناطق مرکزی با توسعه ظرفیت‌های ساحلی تکمیل می‌شود.

به عبارت دیگر، فولاد هرمزگان می‌تواند حلقه‌ای باشد میان توان تولیدی گروه فولاد مبارکه در مرکز کشور و ظرفیت‌های لجستیکی، بندری و صادراتی جنوب. همین نگاه است که جایگاه فولاد هرمزگان را از یک «زیرمجموعه تولیدی» به یک دارایی راهبردی برای آینده گروه ارتقا می‌دهد.

مزیت ساحلی، بدون لجستیک کامل نمی‌شود

البته برخورداری از موقعیت جغرافیایی مناسب به تنهایی کافی نیست. اگر ظرفیت تولید افزایش پیدا کند، اما زیرساخت‌های بندری، ریلی، جاده‌ای، انبارش و حمل‌ونقل متناسب با آن توسعه نیابد، بخشی از مزیت ساحلی از بین خواهد رفت. به همین دلیل، آینده فولاد هرمزگان به همان اندازه که به توسعه خطوط تولید وابسته است، به توسعه اکوسیستم پیرامونی خود نیز وابسته خواهد بود.

این اکوسیستم شامل بندر، ریل، جاده، انرژی، آب، زنجیره تأمین و صنایع پایین‌دستی است. هرچه این اجزا هماهنگ‌تر توسعه پیدا کنند، مزیت جغرافیایی فولاد هرمزگان بیشتر به مزیت اقتصادی و رقابتی تبدیل خواهد شد.

بنابراین، گام بعدی صرفاً افزایش تولید نیست؛ بلکه ساختن زیرساختی است که بتواند تولید بیشتر را با هزینه و ریسک کمتر به بازار داخلی و خارجی متصل کند.

فولاد هرمزگان؛ از ظرفیت تولید تا ظرفیت اثرگذاری

یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های ۱۵ سال گذشته را می‌توان در تغییر جایگاه فولاد هرمزگان مشاهده کرد. این شرکت دیگر صرفاً کارخانه‌ای برای تولید تختال نیست. فولاد هرمزگان اکنون بخشی از یک زنجیره بزرگ‌تر است که در آن سرمایه، دانش، فناوری، نیروی انسانی و تجربه مدیریتی گروه فولاد مبارکه با ظرفیت‌های جغرافیایی جنوب ترکیب شده است.

این ترکیب می‌تواند در آینده حتی اهمیت بیشتری پیدا کند؛ به‌ویژه اگر توسعه محصولات با ارزش افزوده بیشتر، افزایش صادرات، تکمیل زنجیره پایین‌دست و توسعه زیرساخت‌های دریامحور همزمان دنبال شود. در چنین مدلی، هدف فقط «تولید فولاد بیشتر» نیست؛ بلکه تولید رقابتی‌تر و خلق ارزش بیشتر از ظرفیت‌های جنوب کشور است.

۱۵ سال بعد؛ یک تصمیم که معنای آن تغییر کرده است

۲۶ مرداد ۱۳۹۰ را می‌توان در زمان خود یک نقطه مهم در مسیر توسعه فولاد هرمزگان دانست؛ اما اهمیت این تاریخ امروز بیش از گذشته آشکار شده است. آنچه در ابتدا پیوند یک شرکت فولادی با گروه فولاد مبارکه بود، امروز می‌تواند بخشی از یک تصویر بزرگ‌تر تلقی شود: حرکت تدریجی صنعت فولاد به سمت جنوب، دریا و بازار‌های جهانی.

در این تصویر، فولاد هرمزگان جایگاهی ویژه دارد؛ زیرا هم از تجربه و ظرفیت‌های گروه فولاد مبارکه بهره می‌برد و هم در موقعیتی قرار گرفته که می‌تواند بخشی از پاسخ صنعت فولاد به چالش‌های آب، لجستیک و صادرات باشد. از این منظر، ارزش واقعی پیوستن فولاد هرمزگان به گروه فولاد مبارکه را نباید فقط در عملکرد ۱۵ سال گذشته جست‌و‌جو کرد. بخش مهم‌تر این ارزش، در ظرفیتی است که این پیوند برای ۱۵ سال آینده ایجاد کرده است.

آینده صنعت فولاد ایران، بیش از گذشته به این پرسش وابسته خواهد بود که تولید در کجا انجام شود، چگونه به بازار متصل شود، با چه هزینه‌ای منابع مصرف کند و تا چه اندازه بتواند ارزش افزوده ایجاد کند.

فولاد هرمزگان در نقطه تلاقی همه این پرسش‌ها قرار گرفته است؛ به همین دلیل، ۲۶ مرداد ۱۳۹۰ را می‌توان نه فقط سالروز پیوستن یک شرکت به گروه فولاد مبارکه، بلکه نقطه‌ای مهم در شکل‌گیری نگاه جدید به جغرافیای توسعه فولاد دانست؛ نگاهی که در آن، جنوب، دریا و دسترسی به بازار‌های جهانی، بیش از گذشته بخشی از آینده فولاد مبارکه و صنعت فولاد ایران هستند.

منبع: پایگاه خبری - تحلیلی ایراسین